اگر فکر میکنید، برای مثال، ارزش بیتکوین «بر پایه هیچ» است یا اینکه برای داشتن هرگونه کاربرد در دنیای واقعی بیش از حد نوسان دارد، این راهنما برای شماست.
باور غلط ۱: بیتکوین یک حباب است
اگرچه درست است که برخی افراد بیتکوین را به عنوان یک سرمایهگذاری سفتهبازانه به امید بازدهیهای بزرگ میخرند، اما این بدان معنا نیست که خود بیتکوین یک حباب است. حبابها چرخههای اقتصادی هستند که با افزایش ناپایدار در ارزش بازار مشخص میشوند. آنها در نهایت زمانی میترکند که سرمایهگذاران متوجه شوند قیمتها بسیار بالاتر از ارزش ذاتی (بنیادی) یک دارایی است.
بیتکوین گاهی با یک حباب سفتهبازانه بدنام در گذشته مقایسه میشود: «جنون لاله» هلندی در قرن هفدهم. در سال ۱۶۳۷، سفتهبازان باعث شدند قیمت برخی از انواع لاله ۲۶ برابر افزایش یابد. این حباب ۶ ماه طول کشید، سقوط کرد و هرگز بهبود نیافت.
داستان واقعی: بیتکوین در طول بیش از ۱۲ سال چندین چرخه قیمتی را پشت سر گذاشته است و هر بار بهبود یافته تا به رکوردهای جدیدی دست یابد. مانند هر فناوری جدید، چرخههای رونق و رکود مورد انتظار است. به عنوان مثال، در دوران داتکام در اواخر دهه نود، بسیاری از سهامهای تکنولوژی شاهد افزایش سریع ارزش و به دنبال آن سقوطهای قابل توجه بودند. این موضوع نشان میدهد که چگونه حبابهای سفتهبازانه میتوانند بر کلاسهای مختلف دارایی، از جمله داراییهای کریپتویی، تأثیر بگذارند که ممکن است پیش از تثبیت یا دستیابی به رشد بلندمدت، نوسانات و ریسکهای مشابهی را تجربه کنند. برخی از سرمایهگذاران بزرگ بیتکوین معتقدند که نوسانات بیتکوین الگوی معمولی از بازارهای جوان را تشکیل میدهد. آنها میگویند بیتکوین با نوسانات کوچکتر و دورههای طولانیتر بین آنها بالا و پایین خواهد رفت تا زمانی که در نقطهای در آینده به ثبات نسبی برسد. اما فقط زمان این را ثابت خواهد کرد.
باور غلط ۲: بیتکوین هیچ کاربردی در دنیای واقعی ندارد
منتقدان دوست دارند ادعا کنند که بیتکوین در دنیای واقعی مفید نیست، یا اگر کاربردی داشته باشد، بیشتر برای فعالیتهای غیرقانونی مفید است. هیچکدام از این جملات درست نیستند. بیتکوین سابقه طولانی به عنوان وسیلهای برای پرداخت به هر کسی در جهان، بدون حضور بانک یا پردازشگر پرداخت در میانه راه دارد. همچنین به طور فزایندهای توسط سرمایهگذاران نهادی بزرگ به عنوان پوششی در برابر تورم استفاده میشود.
داستان واقعی: تعداد رو به افزایشی از صندوقهای بزرگ و شرکتهای سهامی عام (تسلا، اسکوئر، میکرواستراتژی) میلیونها یا حتی میلیاردها دلار بیتکوین را به عنوان وسیلهای برای مدیریت بهتر داراییهای خود خریدهاند. طلا نیز از نظر نوسان قیمت نسبتاً پایدار است. از سوی دیگر، بیتکوین به دلیل نوسانات قیمت قابل توجهش شناخته شده است که میتواند فرصتهایی برای بازدهی بالا ارائه دهد اما با ریسک بالاتری نیز همراه است. از نظر راحتی، بیتکوین میتواند به صورت دیجیتالی ارسال شود که آن را برای تراکنشهای مالی مدرن مناسبتر میکند. طلا سنگین، حجیم و حمل و نقل و نگهداری آن دشوار است که میتواند یک چالش لجستیکی باشد. بیتکوین در سالهای اولیه خود به عنوان وسیله پرداخت در «دارک وب» مورد توجه منفی قرار گرفت. اما وقتی اولین بازار بزرگ دارک وب بسته شد، قیمت بیتکوین تنها پس از چند روز بالا رفت و به رشد خود ادامه داد. مانند هر نوع پول، بخشی از آن مورد سوءاستفاده قرار میگیرد. اما در مقایسه با دلار آمریکا، استفاده غیرقانونی از بیتکوین مانند قطرهای در سطل است. طبق یک گزارش، ۲.۱٪ از حجم تراکنشهای بیتکوین در سال ۲۰۱۹ مربوط به فعالیتهای مجرمانه بوده است. و چون تمام تراکنشهای بیتکوین در یک بلاکچین عمومی اتفاق میافتد، اغلب برای مقامات ردیابی فعالیتهای غیرقانونی آسانتر از سیستم مالی سنتی است.
باور غلط ۳: بیتکوین ارزش واقعی ندارد
اگرچه بیتکوین ممکن است توسط یک دارایی فیزیکی مانند طلا پشتیبانی نشود، اما دلار آمریکا یا تقریباً هر ارز فیات مدرن دیگری نیز چنین نیستند. بیتکوین به گونهای کدگذاری شده است که کمیاب باشد، که این امر به مقاوم بودن آن در برابر تورم کمک میکند. تورم در ارزهای فیات زمانی رخ میدهد که مقادیر زیادی از آنها خلق شود و در نتیجه عرضه موجود کاهش ارزش پیدا کند.
داستان واقعی: فقط ۲۱ میلیون بیتکوین وجود خواهد داشت. این کمیابی محرک اصلی ارزش آن است. نه تنها عرضه محدود است، بلکه مقدار بیتکوین جدیدی که استخراج میشود با گذشت زمان به روشی قابل پیشبینی کاهش مییابد. هر چهار سال یکبار، در رویدادی به نام «هاوینگ» (Halving)، پاداش بلاک پرداختی به استخراجکنندگان شبکه به نصف کاهش مییابد. این موضوع کمک میکند تضمین شود که عرضه همیشه در حال کاهش است که طبق اصل اقتصادی اولیه کمیابی، باعث شده قیمت بیتکوین به طور گسترده در بلندمدت روند صعودی داشته باشد — از کمتر از یک سنت در ابتدا تا بیش از ۶۶,۰۰۰ دلار در اواسط آوریل ۲۰۲۴. بیتکوین همچنین ارزش خود را از کاری که کامپیوترهای شبکه از طریق فرآیندی به نام استخراج (Mining) انجام میدهند، به دست میآورد. کامپیوترهای قدرتمند در سراسر جهان مقدار عظیمی از قدرت پردازش را برای تایید و ایمنسازی هر تراکنش تامین میکنند (و در مقابل با بیتکوین جدید پاداش میگیرند).
باور غلط ۴: بیتکوین به سادگی توسط یک رقیب جایگزین خواهد شد
بیتکوین اولین پول دیجیتال واقعاً موفق بود. و در حالی که ارزهای دیجیتال جدید مدتهاست وعده دادهاند که با ویژگیهای جدید یا مزایای دیگر از بیتکوین پیشی بگیرند، هیچکدام حتی به آن نزدیک نشدهاند.
داستان واقعی: اگرچه هزاران ارز دیجیتال رقیب در دهه گذشته ایجاد شدهاند، بیتکوین همیشه با اختلاف قابل توجهی با ارزشترین ارز دیجیتال از نظر ارزش بازار (Market Cap) باقی مانده است. همچنین محبوبترین است و حدود ۶۰٪ از بازار کریپتو را تشکیل میدهد. دلایل این امر شامل مزیت «اولین بودن» بیتکوین به همراه هدف آن برای تبدیل شدن به یک ارز غیرمتمرکز و باز است. این بدان معنا نیست که رقبا اجازه تلاش ندارند. بیتکوین غیرمتمرکز است، به این معنی که توسط یک جامعه جهانی از استخراجکنندگان و نودها (Nodes) اداره میشود، نه یک نهاد مرکزی. به عنوان مثال، اگر معماری زیربنایی بیتکوین برای افزودن قابلیتهای جدید، ویژگیها یا محافظت در برابر یک باگ جدید کشف شده نیاز به تغییر داشته باشد، جامعه میتواند یک «فورک» (Fork) برای ارتقای شبکه ایجاد کند. برای پذیرش ارتقا، اکثریت ۵۱ درصدی جامعه باید از تغییر حمایت کنند. این به بیتکوین اجازه میدهد تا در صورت نیاز سازگار شود و تکامل یابد، همانطور که در ارتقای SegWit بیتکوین در سال ۲۰۱۷ مشاهده شد. از آنجا که نرمافزار متنباز (Open-source) است، توسعهدهندگانی که نمیتوانند اجماع جامعه را به دست آورند، حتی میتوانند یک «هارد فورک» از بلاکچین بیتکوین ایجاد کرده و یک ارز دیجیتال کاملاً جدید بسازند. به عنوان مثال، «بیتکوین کش» به این روش ایجاد شد اما تا به حال هیچکدام از کلونهای بیتکوین حتی به جایگزینی نسخه اصلی نزدیک نشدهاند. البته نوآوریهای عظیمی در این فضا در حال رخ دادن است، بنابراین تصور اینکه رقیب بزرگتری ظهور کند امکانپذیر است. اما با توجه به شرایط فعلی، اکثر کارشناسان فکر نمیکنند که جایگزینی بیتکوین در آینده نزدیک نتیجهای محتمل باشد.
باور غلط ۵: سرمایهگذاری در بیتکوین قمار است
اگرچه درست است که بیتکوین در دهه گذشته نوسانات قیمت قابل توجهی را تجربه کرده است، اما این موضوع از یک بازار جوان و در حال رشد انتظار میرود. از زمان اولین بلاک بیتکوین در سال ۲۰۱۰، این ارز به طور مداوم ارزش بلندمدت خود را افزایش داده است با ارزش بازاری که از ۱۳۰۰ میلیارد دلار فراتر رفته است (تا آوریل ۲۰۲۴). و با بلوغ بیشتر بیتکوین، ساختارهای نظارتی در کنار پذیرش نهادی بیشتر (تسلا، صندوقهای پوشش ریسک) در حال افزایش است.
داستان واقعی: یک منطق اساسی برای یک سرمایهگذار بیتکوین وجود دارد که باور داشته باشد ارزش داراییاش باید افزایش یابد — در حالی که در کازینو میدانید که شانس به نفع صاحبخانه است. البته هیچ تضمینی درباره عملکرد آینده یا نتایج مستمر وجود ندارد، اما خط روند بلندمدت بیتکوین در دهه گذشته صعودی بوده است. یک استراتژی محبوب سرمایهگذاری برای کاهش تأثیر نوسانات، «متوسط هزینه دلاری» (DCA) است که در آن شما هر هفته یا هر ماه مبلغ ثابتی را بدون توجه به وضعیت بازار سرمایهگذاری میکنید. به نظر میرسد نوسانات بیتکوین در حال کاهش است. تحلیل اخیر بلومبرگ نوسانات اخیر بیتکوین را با جهش سال ۲۰۱۷ مقایسه کرد و دریافت که نوسانات این بار به میزان قابل توجهی کمتر است. چرا؟ به دلیل افزایش شرکتکنندگان نهادی و تأثیر پایدارکننده عمومی «همهگیر شدن» کریپتو. در آغاز سال ۲۰۲۴، یک تحول مهم در دنیای سرمایهگذاری بیتکوین رخ داد. ETFهای اسپات بیتکوین رسماً در ایالات متحده تایید شدند که نقطه عطفی برای این ارز دیجیتال بود. برخلاف گذشته که سرمایهگذاری در بیتکوین میتوانست به عنوان قمار دیده شود، این ETFها روشی ساختاریافته و تنظیمشده برای سرمایهگذاری در بیتکوین ارائه میدهند. با افزایش نظارت و مقررات، این ETFها پتانسیل جذب طیف گستردهتری از سرمایهگذاران را دارند. در نتیجه، بیتکوین ممکن است بیشتر در سبد داراییهای سنتی ادغام شود. اینکه آیا بیتکوین یا هر ارز دیجیتال دیگری جایی در سبد سرمایهگذاری شما دارد، به شرایط شخصی، تحمل ریسک و بازه زمانی سرمایهگذاری شما بستگی دارد. و با وجود اینکه بیتکوین در دهه گذشته روند صعودی پایداری داشته، چرخههای نزولی شدیدی را نیز تجربه کرده است. سرمایهگذاران باید در بازارهای پرنوسان با دقت عمل کنند (و پیش از سرمایهگذاریهای بزرگ، همکاری با یک مشاور مالی را مد نظر قرار دهند).
باور غلط ۶: بیتکوین امن نیست
شبکه بیتکوین هرگز هک نشده است. کد متنباز آن توسط کارشناسان امنیتی و دانشمندان کامپیوتر بیشماری بررسی شده است. بیتکوین همچنین اولین ارز دیجیتالی بود که مشکل «دوبار خرج کردن» (Double-spend) را حل کرد و ارزهای همتا به همتای «بدون نیاز به اعتماد» را به واقعیت تبدیل کرد. علاوه بر این، تمام تراکنشهای بیتکوین برگشتناپذیر هستند.
داستان واقعی: بسیاری از تصورات غلط پیرامون امنیت بیتکوین ناشی از حملات به کسبوکارها و خدمات شخص ثالثی است که از بیتکوین استفاده میکنند و نه خود شبکه بیتکوین. هکهای معروف شرکتهای اولیه بیتکوین با رویههای امنیتی ناقص (مانند صرافی Mt. Gox مستقر در ژاپن) و نقضهای گاهبهگاه دادهها (مانند آنچه کاربران کیف پول Ledger را تحت تأثیر قرار داد) باعث شده برخی کاربران امنیت بیتکوین را زیر سوال ببرند. پروتکل اصلی بیتکوین از زمان ایجادش در سال ۲۰۰۹ با ۹۹.۹٪ زمان فعالیت (Uptime)، به صورت ایمن عمل کرده است. مقدار عظیمی از قدرت محاسباتی شبکه را ایمن میکند. و استخراجکنندگانی که شبکه را تامین میکنند در سراسر جهان پراکنده هستند (با نودهایی در ۱۰۰ کشور) که این به معنای عدم وجود نقطه شکست واحد است.
باور غلط ۷: بیتکوین برای محیط زیست مضر است
استخراج بیتکوین یک فرآیند انرژیبر است. اما تعیین تأثیر زیستمحیطی آن دشوار است. از یک طرف، تمام جنبههای اقتصاد دیجیتال نیاز به انرژی دارند. کل سیستم بانکی جهانی و تمام انرژی مورد نیاز برای پردازش تراکنشهای بانکی و تامین برق ساختمانهای اداری، دستگاههای خودپرداز، شعب محلی و موارد دیگر را در نظر بگیرید.
داستان واقعی: تحقیقات اخیر توسط صندوق مدیریت سرمایه Ark در نیویورک نتیجه میگیرد که «بیتکوین در مقیاس جهانی بسیار کارآمدتر از بانکداری سنتی و استخراج طلا است.» بخش قابل توجهی از استخراج بیتکوین توسط منابع انرژی تجدیدپذیر (از جمله باد، آب و خورشید) تامین میشود. طبق شاخص مصرف برق بیتکوین کمبریج، این عدد واقعی از ۲۰ درصد تا بیش از ۷۰ درصد متغیر است. محققان کمبریج نتیجه گرفتند: «اثرات زیستمحیطی بیتکوین در حال حاضر در بهترین حالت حاشیهای باقی مانده است.» حتی میتوان استدلال کرد که انگیزههای اقتصادی ذاتی در استخراج بیتکوین به هدایت نوآوری در انرژیهای پایدار کمک میکند، زیرا استخراجکنندگان دائماً به دنبال افزایش سود با کاهش هزینههای برق خود هستند — در جهانی که انرژیهای تجدیدپذیر به سرعت در حال تبدیل شدن به ارزانترین گزینه هستند.
