اگر تاکنون در شبکه اتریوم تراکنشی انجام داده باشید یا با قراردادهای هوشمند تعامل داشتهاید، حتماً با واژه گس (Gas) روبرو شدهاید. کارمزد یکی از ارکان اصلی بلاکچین اتریوم است که نقش حیاتی در حفظ امنیت و کارایی این شبکه ایفا میکند. در این مقاله از کوینلند، به بررسی دقیق چیستی، نحوه محاسبه و دلایل وجود این کارمزدها میپردازیم.
مفهوم گس در بلاکچین اتریوم
گس به واحدی اشاره دارد که میزان تلاش محاسباتی مورد نیاز برای اجرای یک عملیات خاص در شبکه اتریوم را اندازهگیری میکند. از آنجایی که هر تراکنش در اتریوم (از یک انتقال ساده اتری (ETH) گرفته تا تعاملات پیچیده با قراردادهای هوشمند) به منابع محاسباتی نیاز دارد، کاربران باید هزینهای را برای این منابع پرداخت کنند.
این هزینهها به تأییدکنندگان (Validators) پرداخت میشود؛ افرادی که وظیفه تأیید تراکنشها، پردازش آنها و حفظ امنیت شبکه را بر عهده دارند. کارمزد معمولاً با واحدهای بسیار کوچکی از اتریوم به نام Gwei (معادل ۱۰ به توان ۹- اتریوم) اندازهگیری و پرداخت میشود.
کارمزد گس چگونه محاسبه میشود؟
محاسبه کارمزد یک تراکنش در اتریوم از دو جزء اصلی تشکیل شده است:
- حد گس (Gas Limit): حداکثر میزان محاسباتی که کاربر تخمین میزند برای انجام یک تراکنش نیاز است.
- قیمت گس (Gas Price): قیمتی که کاربر به ازای هر واحد کار محاسباتی حاظر است بپردازد.
فرمول کلی به صورت زیر است: هزینه تراکنش = قیمت گس × حد گس
نکته: در بسیاری از موارد، کاربران میتوانند به تراکنش خود انعام (Tip) اضافه کنند. پرداخت انعام بالاتر باعث میشود تراکنش با اولویت بیشتری توسط تأییدکنندگان پردازش شود. در مقابل، تنظیم قیمت یا حد گاز بسیار پایین ممکن است باعث طولانی شدن زمان انتظار در صف تراکنشها شود.
چرا پرداخت گس فی الزامی است؟
وجود گس فی دو دلیل استراتژیک دارد:
- ایجاد انگیزه برای تأییدکنندگان: بدون وجود این هزینهها، انگیزه کمی برای افراد وجود داشت تا دارایی خود را استیک کرده و منابع محاسباتی خود را صرف ایمنسازی شبکه کنند.
- جلوگیری از اسپم (Spam): با پولی کردن هر تراکنش، شبکه از حملات مخربی که قصد دارند با ارسال هزاران تراکنش بیهوده سیستم را از کار بیندازند، محافظت میشود.
ماشین مجازی اتریوم (EVM) و ارتباط آن با گس
ماشین مجازی اتریوم یا EVM، در واقع یک ابرکامپیوتر مجازی است که تمامی اپلیکیشنهای غیرمتمرکز (DApps) و توکنهای شبکه بر روی آن اجرا میشوند. از آنجایی که تمام این برنامهها از زیرساخت اتریوم استفاده میکنند، هرگونه فعالیت در آنها مستلزم استفاده از منابع محاسباتی EVM و در نتیجه پرداخت کارمزد به صورت Gwei است.
شلوغی شبکه و نوسانات قیمت گس
هزینه گس ثابت نیست و بر اساس مکانیزم عرضه و تقاضا تغییر میکند:
- ترافیک بالا: هنگامی که شبکه شلوغ است (مثلاً زمان عرضه یک NFT محبوب)، گس فی به شدت افزایش مییابد زیرا کاربران برای تایید سریعتر تراکنش خود با هم رقابت میکنند.
- ترافیک پایین: در ساعات خلوت شبانهروز، گس فی کاهش مییابد.
نتیجهگیری
درک مفهوم گس فی و زمانبندی درست تراکنشها میتواند به کاربران کمک کند تا هزینههای خود را در شبکه اتریوم به شکل مؤثری مدیریت کنند. با پیشرفتهای آتی در نقشههای راه اتریوم، انتظار میرود مکانیزمهای بهینهتری برای مدیریت این هزینهها ارائه شود.
