توکن حاکمیتی نوعی از ارزهای دیجیتال هستند که به دارندگان خود اجازه میدهند در فرآیند تصمیمگیری یک پروژه بلاکچینی مشارکت کنند. این توکنها معمولاً در پروژههای امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) و سازمانهای خودگردان غیرمتمرکز (DAOs) مورد استفاده قرار میگیرند. هدف اصلی توکنهای حاکمیتی، غیرمتمرکز کردن فرآیند تصمیمگیری و دادن حق اظهارنظر به دارندگان توکن در رابطه با نحوه اداره پروژه است.
هر توکن حاکمیتی که یک فرد در اختیار دارد، معمولاً معادل یک رای برای پروپوزالهای (پیشنهادات) آتی است، اما روشهای دیگری نیز وجود دارد. افرادی که دارای توکنهای حاکمیتی هستند، میتوانند از آنها برای پذیرش یا رد تغییرات در یک اپلیکیشن غیرمتمرکز (dApp) یا بلاکچین در دورههای زمانی مشخصشده برای رایگیری استفاده کنند. بسیاری از dAppها همچنین به افراد اجازه میدهند تا از توکنهای حاکمیتی خود برای ایجاد طرحهای جدید (Initiatives) و به رای گذاشتن آنها استفاده کنند.
نقش توکنهای حاکمیتی در حاکمیت بلاکچین
حاکمیت بلاکچین به فعالیتها و پروتکلهای درگیر در دستیابی به توافقات و اجرای تغییرات در یک پروژه کریپتویی اشاره دارد. توکنهای حاکمیتی طراحی شدهاند تا این فرآیند تصمیمگیری را هموارتر کنند. آنها هم در حاکمیت درونزنجیرهای (On-chain) و هم در حاکمیت برونزنجیرهای (Off-chain) استفاده میشوند. حاکمیت درونزنجیرهای مستقیماً روی بلاکچینِ یک پروژه رخ میدهد، مانند رای دادن به پروپوزالها با استفاده از توکنهای حاکمیتی. حاکمیت برونزنجیرهای شامل بحثهای غیررسمی یا رسمی است که روی زنجیره پروژه کریپتویی انجام نمیشوند.
کاربردهای توکنهای حاکمیتی
ویژگی اصلی که توکنهای حاکمیتی را از سایر ارزهای دیجیتال متمایز میکند این است که آنها همراه با حق رای عرضه میشوند. دارندگان توکن میتوانند در مورد طیف گستردهای از پیشنهادات رای دهند، مواردی همچون: تصمیمگیری در مورد تخصیص بودجه خزانه یک پروژه کریپتویی، ارتقای رابط کاربری یا تجربه کاربری یک اپلیکیشن غیرمتمرکز، افزایش یا کاهش نرخهای پاداش در سایتهای وامدهی کریپتویی، و تنظیم پاداشهای کریپتویی برای تامینکنندگان نقدینگی (LPs).
توکنهای حاکمیتی کاربردهای دیگری نیز در دیفای (DeFi) دارند، از جمله: استیکینگ (Staking) بومی در یک dApp، اضافه کردن به استخر نقدینگی در یک پلتفرم غیرمتمرکز، و معامله در بازار ارزهای دیجیتال.
توکنهای حاکمیتی چگونه کار میکنند
اگر یک پروژه دیفای بخواهد توکنهای حاکمیتی عرضه کند، آنها را روی یک بلاکچینِ دارای قرارداد هوشمند راهاندازی میکند. هر اپلیکیشن غیرمتمرکز (dApp) سیاست صدور توکن منحصر به فردی برای توکنهای حاکمیتی خود خواهد داشت که باید به صورت آنلاین و در «وایتپیپر» (Whitepaper) آن لیست شده باشد. پروتکلهای دیفای اغلب مقداری از توکنهای حاکمیتی را به عنوان مشوقهای پاداش برای اعضای جامعه کنار میگذارند. افرادی که دارایی کریپتویی خود را به استخرهای نقدینگی یک dApp اختصاص میدهند، اغلب این توکنهای حاکمیتی را در ازای خدمات خود دریافت میکنند.
وقتی نوبت به رای دادن با این توکنها میرسد، سایتهای دیفای معمولاً دارای یک «پورتال حاکمیتی» هستند که پیشنهادات فعال و در انتظار را نمایش میدهد. سپس، افراد فقط کافی است کیف پول کریپتویی خود را متصل کرده و تعداد توکنهایی را که میخواهند برای رای دادن به یک پیشنهاد اختصاص دهند، ارسال کنند. هرچه یک فرد توکنهای بیشتری را به قرارداد هوشمندِ یک پروپوزال اختصاص دهد، نفوذ بیشتری بر تصمیم نهایی خواهد داشت.
توکنهای حاکمیتی در مقابل توکنهای کاربردی
در حالی که توکنهای کاربردی (Utility Tokens) ویژگیهای مشترک بسیاری با توکنهای حاکمیتی دارند، یک تمایز مهم بین توکن حاکمیتی و کاربردی وجود دارد، یعنی: قدرت رایدهی. برای اینکه یک توکن، «حاکمیتی» تلقی شود، دارندگان آن باید قادر به رای دادن باشند. در حالی که توکنهای کاربردی میتوانند کاربردهای زیادی در یک بلاکچین داشته باشند، از جمله رایدهی. بنابراین، هر توکن حاکمیتی یک توکن کاربردی نیز هست، اما هر توکن کاربردی یک توکن حاکمیتی نیست.
