NFT (مخفف Non-Fungible Token) یک دارایی دیجیتال است که مالکیت آن بر روی پلتفرمهای بلاکچین ثبت شده و قابلیت معامله دارد. در واقع، خرید و فروش NFT راهی برای معامله آثار هنری دیجیتال است، بدون اینکه هنرمند نیاز داشته باشد شبکهای گسترده از ارتباطات فیزیکی یا واسطهها را ایجاد کند.
تراکنشهای NFT در بازارهای اختصاصی (Marketplaces) انجام میشوند که موانع موجود برای خودسازماندهی و تبلیغ آثار را به حداقل میرساند. برای شروع فعالیت در این حوزه، داشتن یک کیف پول دیجیتال (Digital Wallet) برای مدیریت رمزارزها در شبکههایی مانند اتریوم یا بیتکوین الزامی است.
تفاوت NFT با هنر سنتی در چیست؟
NFT و هنر فیزیکی (سنتی) از جنبههای مختلفی با هم تفاوت دارند. برخی از مهمترین تفاوتها عبارتند از:
- مدل درآمدی و حق امتیاز (Royalty): برخلاف هنر سنتی، هنرمندان دیجیتال میتوانند در قرارداد هوشمند اثر خود درصد مشخصی را به عنوان کمیسیون تعیین کنند. این یعنی با هر بار فروش دوباره اثر در بازار ثانویه، درصدی از مبلغ معامله بهصورت خودکار به حساب هنرمند اصلی واریز میشود.
- محل نگهداری: هنر فیزیکی به فضای انبارداری و مراقبتهای محیطی نیاز دارد، در حالی که هنر NFT در قالب یک فایل دیجیتال و با استفاده از فناوری بلاکچین ذخیره میشود.
- محل معامله: آثار سنتی معمولاً در گالریها، خانههای حراج فیزیکی یا فروشگاههای آنلاین فروخته میشوند، اما NFTها منحصراً در بازارهای آنلاینِ مبتنی بر بلاکچین معامله میگردند.
- مخاطبان و نوسانات بازار: بازار NFT معمولاً مخاطبان جهانیتر و جوانتری دارد و نوسانات قیمتی آن نسبت به بازار هنر کلاسیک بسیار شدیدتر است.
مزایای خلق هنر در قالب NFT
تولید آثار هنری دیجیتال در مقایسه با روشهای سنتی مزایای متعددی دارد:
- کاهش هزینههای اولیه: در هنر سنتی شما به ابزارهای گرانقیمتی مانند رنگهای باکیفیت، قلمموهای متنوع و بوم نیاز دارید. اما برای شروع هنر دیجیتال، منابع حداقلی کافی است. نرمافزارهایی مثل Adobe Photoshop یا Illustrator و اپلیکیشنهای طراحی در کنار تبلتهای گرافیکی، ابزارهای اصلی شما هستند.
- آزادی عمل در ویرایش: دیجیتال بودن اثر به هنرمند اجازه میدهد بدون ترس از خراب شدن کاغذ یا بوم، رنگها و فرمها را بینهایت بار تغییر دهد.
- فرصتهای جدید درآمدی: NFTها پنجرهای رو به درآمدهای غیرفعال (Passive Income) باز کردهاند که از طریق حق امتیاز فروشهای آتی حاصل میشود.
تاریخچه کوتاه NFT؛ از کوینهای رنگی تا امروز
جنبش NFTها در سالهای ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ با معرفی Colored Coins (کوینهای رنگی) بر بستر بیتکوین آغاز شد. این کوینها بخش کوچکی از بیتکوین بودند که قابلیت نمایندگی داراییهای مختلف را داشتند.
پس از اینکه کوینهای رنگی مسیر را هموار کردند، توسعهدهندگان به پتانسیل عظیم بلاکچین پی بردند. بلاکچین در واقع یک دفتر کل مجازی است که تمام تراکنشها را از طریق کدهای دیجیتال ثبت میکند. هر معامله در یک «بلاک» ضبط شده و به «زنجیره» قبلی متصل میشود تا تاریخچه آن برای همیشه حفظ شود.
چگونه NFTها صنعت هنر را متحول میکنند؟
فناوری NFT با فراهم کردن بستری نوآورانه برای معامله آثار، صنعت هنر را بازتعریف کرده است. این پلتفرمها رویکرد متفاوتی برای جبران خدمات هنرمندان و دسترسی آنها به مخاطبان جهانی ارائه میدهند.
یکی از بزرگترین دستاوردهای NFT، ایجاد شفافیت است. در بازار هنر سنتی، ردیابی تاریخچه مالکیت و اصالت یک اثر گاهی بسیار دشوار است. اما با NFT، مالکیت و پیشینه (Provenance) یک اثر هنری به سادگی قابل تأیید است. این ویژگی از جعل آثار و کلاهبرداریهای هنری جلوگیری کرده و اعتماد را به بازار بازمیگرداند.
